Thanh HóaHàng nghìn cổ vật bằng kim khí,ổvậthơntuổiởkinhđônhàHậuLê gỗ, đá, gốm sứ… niên đại hơn 500 năm được phát hiện qua các đợt khai quật khảo cổ, hiện trưng bày tại di tích Lam Kinh.
Khu di tích lịch sử Lam Kinh ở xã Lam Sơn, cách TP Thanh Hóa cũ khoảng 50 km về phía tây. Sử sách chép Lam Kinh là quê hương đất tổ nhà Lê, nơi sinh ra anh hùng dân tộc Lê Lợi, nơi phát tích cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đầu thế kỷ 15. Sau 10 năm (1418-1428) kháng chiến trường kỳ đánh đuổi quân Minh ra khỏi bờ cõi, Lê Lợi lên ngôi hoàng đế ở Thăng Long - Hà Nội, lấy niên hiệu là Thuận Thiên, đặt tên nước là Đại Việt, mở ra thời kỳ độc lập tự chủ thịnh trị cho đất nước kéo dài gần 360 năm.
Nhà Lê sau đó cho xây dựng nhiều điện miếu, lăng tẩm quy mô lớn ở Lam Sơn nhằm thờ cúng tổ tiên, làm nơi an nghỉ của các đời vua, thái hoàng, thái hậu và cũng là địa điểm cử hành những nghi lễ quan trọng của quốc gia thời bấy giờ.
Qua nhiều thế kỷ, di tích này bị tàn phá nặng nề nhưng đã được khai quật, phục dựng, trở thành Di tích quốc gia đặc biệt năm 2012. Nơi đây hiện lưu giữ nhiều dấu tích kiến trúc và hiện vật cổ quý giá.
Khu di tích lịch sử Lam Kinh ở xã Lam Sơn, cách TP Thanh Hóa cũ khoảng 50 km về phía tây. Sử sách chép Lam Kinh là quê hương đất tổ nhà Lê, nơi sinh ra anh hùng dân tộc Lê Lợi, nơi phát tích cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đầu thế kỷ 15. Sau 10 năm (1418-1428) kháng chiến trường kỳ đánh đuổi quân Minh ra khỏi bờ cõi, Lê Lợi lên ngôi hoàng đế ở Thăng Long - Hà Nội, lấy niên hiệu là Thuận Thiên, đặt tên nước là Đại Việt, mở ra thời kỳ độc lập tự chủ thịnh trị cho đất nước kéo dài gần 360 năm.
Nhà Lê sau đó cho xây dựng nhiều điện miếu, lăng tẩm quy mô lớn ở Lam Sơn nhằm thờ cúng tổ tiên, làm nơi an nghỉ của các đời vua, thái hoàng, thái hậu và cũng là địa điểm cử hành những nghi lễ quan trọng của quốc gia thời bấy giờ.
Qua nhiều thế kỷ, di tích này bị tàn phá nặng nề nhưng đã được khai quật, phục dựng, trở thành Di tích quốc gia đặc biệt năm 2012. Nơi đây hiện lưu giữ nhiều dấu tích kiến trúc và hiện vật cổ quý giá.
Tại Lam Kinh hiện trưng bày hàng nghìn hiện vật cổ, hầu hết có niên đại khoảng 500 năm, gắn với văn hoá lịch sử thời Lê Sơ, thế kỷ 15. Kho cổ vật được phát hiện qua nhiều đợt khai quật khảo cổ từ những năm 1960 và đặc biệt sau năm 1994, khi di tích được nghiên cứu, phục dựng quy mô lớn. Các hiện vật chủ yếu xuất lộ tại chính điện, sân rồng, nhà tả vu, hữu vu và ở nhiều khu lăng mộ các vua Lê.
Một chiếc sanh đồng lớn tại Nhà trưng bày hiện vật Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh. Vật dụng có niên đại thời Hậu Lê, được sưu tầm năm 2001 tại làng Cham, thị trấn Lam Sơn cũ. Hiện vật được chế tác từ đồng thau, kích thước lớn, thân dày, lòng sâu, miệng loe, hai bên có quai đúc liền thân. Bề mặt còn lưu dấu vết chế tác thủ công, thể hiện kỹ thuật đúc đồng phát triển của thời kỳ này. 
Bộ chiêng đồng thế kỷ 15 phát hiện ở làng Như Áng, xã Kiên Thọ năm 2000.
Nhóm hiện vật là kim khí tìm thấy tại Lam Kinh chủ yếu gồm trống đồng, chiêng, rìu, lưỡi cày… có niên đại trải dài từ thời Đông Sơn đến các triều đại phong kiến Việt Nam về sau. Các nhà sử học đánh giá đây là minh chứng cho trình độ luyện kim phát triển, đồng thời phản ánh đời sống sinh hoạt, sản xuất và nghi lễ phong phú của cư dân địa phương đương đại.
Bộ chiêng đồng thế kỷ 15 phát hiện ở làng Như Áng, xã Kiên Thọ năm 2000.
Nhóm hiện vật là kim khí tìm thấy tại Lam Kinh chủ yếu gồm trống đồng, chiêng, rìu, lưỡi cày… có niên đại trải dài từ thời Đông Sơn đến các triều đại phong kiến Việt Nam về sau. Các nhà sử học đánh giá đây là minh chứng cho trình độ luyện kim phát triển, đồng thời phản ánh đời sống sinh hoạt, sản xuất và nghi lễ phong phú của cư dân địa phương đương đại.
Lưỡi cày, rìu sắt thời Lê Sơ được phát hiện dưới các lớp đất canh tác cổ quanh khu di tích Lam Kinh.
Một số hiện vật có niên đại trước thời Lê, cho thấy khu vực Lam Kinh đã có cư dân sinh sống từ sớm, trước khi nơi đây trở thành kinh đô nhà Lê. Các công cụ này cho thấy nền kinh tế nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo tại Lam Kinh. Dấu vết mài mòn trên bề mặt phản ánh quá trình sử dụng lâu dài, gắn với hoạt động canh tác, khai phá đất đai của cư dân.
Lưỡi cày, rìu sắt thời Lê Sơ được phát hiện dưới các lớp đất canh tác cổ quanh khu di tích Lam Kinh.
Một số hiện vật có niên đại trước thời Lê, cho thấy khu vực Lam Kinh đã có cư dân sinh sống từ sớm, trước khi nơi đây trở thành kinh đô nhà Lê. Các công cụ này cho thấy nền kinh tế nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo tại Lam Kinh. Dấu vết mài mòn trên bề mặt phản ánh quá trình sử dụng lâu dài, gắn với hoạt động canh tác, khai phá đất đai của cư dân.
Lưỡi cày, rìu sắt thời Lê Sơ được phát hiện dưới các lớp đất canh tác cổ quanh khu di tích Lam Kinh.
Một số hiện vật có niên đại trước thời Lê, cho thấy khu vực Lam Kinh đã có cư dân sinh sống từ sớm, trước khi nơi đây trở thành kinh đô nhà Lê. Các công cụ này cho thấy nền kinh tế nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo tại Lam Kinh. Dấu vết mài mòn trên bề mặt phản ánh quá trình sử dụng lâu dài, gắn với hoạt động canh tác, khai phá đất đai của cư dân.
Kiếm sắt thế kỷ 15 được tìm thấy ở làng Cham, xã Xuân Lam.
Tại Lam Kinh còn trưng bày nhiều loại vũ khí khác như gươm giáo, mũi tên, dao găm… Những hiện vật này thường được chế tác từ sắt hoặc hợp kim pha đồng, hình dáng chắc chắn, phục vụ chiến đấu chống quân xâm lược. Đây là tư liệu quan trọng phản ánh nghệ thuật quân sự và quá trình dựng nước, giữ nước thời Lê.
Kiếm sắt thế kỷ 15 được tìm thấy ở làng Cham, xã Xuân Lam.
Tại Lam Kinh còn trưng bày nhiều loại vũ khí khác như gươm giáo, mũi tên, dao găm… Những hiện vật này thường được chế tác từ sắt hoặc hợp kim pha đồng, hình dáng chắc chắn, phục vụ chiến đấu chống quân xâm lược. Đây là tư liệu quan trọng phản ánh nghệ thuật quân sự và quá trình dựng nước, giữ nước thời Lê.
Tượng đầu rồng bằng đá được phát hiện tại khu di tích Lam Kinh.
Nhóm hiện vật đá gồm bia, chân tảng và vật liệu kiến trúc được chế tác công phu, mang giá trị nghệ thuật và lịch sử cao. Nhiều hiện vật chạm khắc hoa văn rồng, mây, sóng nước đặc trưng thời Lê sơ. Đây là minh chứng cho kỹ thuật điêu khắc đá phát triển, đồng thời phản ánh quy mô và sự bề thế của Lam Kinh xưa.
Tượng đầu rồng bằng đá được phát hiện tại khu di tích Lam Kinh.
Nhóm hiện vật đá gồm bia, chân tảng và vật liệu kiến trúc được chế tác công phu, mang giá trị nghệ thuật và lịch sử cao. Nhiều hiện vật chạm khắc hoa văn rồng, mây, sóng nước đặc trưng thời Lê sơ. Đây là minh chứng cho kỹ thuật điêu khắc đá phát triển, đồng thời phản ánh quy mô và sự bề thế của Lam Kinh xưa.
Ấm chén, thống cổ, niên đại hơn 500 năm tại Lam Kinh.
Hiện vật là gốm sứ chiếm số lượng lớn nhất trong số cổ vật tại Lam Kinh. Nhóm bảo vật này khá đa dạng về chủng loại và phong phú về chất liệu, hoa văn gồm bát đĩa, ấm chén, lọ hoa, lộc bình…
Ấm chén, thống cổ, niên đại hơn 500 năm tại Lam Kinh.
Hiện vật là gốm sứ chiếm số lượng lớn nhất trong số cổ vật tại Lam Kinh. Nhóm bảo vật này khá đa dạng về chủng loại và phong phú về chất liệu, hoa văn gồm bát đĩa, ấm chén, lọ hoa, lộc bình…
Tiền cổ thời Lê Sơ. Tiền đồng cổ được phát hiện tại Lam Kinh có niên đại từ nhiều thời kỳ, trong đó có thời Lê Sơ. Các đồng tiền thường có hình tròn, lỗ vuông ở giữa, khắc chữ Hán. Đây là bằng chứng cho thấy hoạt động giao thương, lưu thông tiền tệ và đời sống kinh tế tại khu vực trung tâm chính trị quan trọng này.
Tiền cổ thời Lê Sơ. Tiền đồng cổ được phát hiện tại Lam Kinh có niên đại từ nhiều thời kỳ, trong đó có thời Lê Sơ. Các đồng tiền thường có hình tròn, lỗ vuông ở giữa, khắc chữ Hán. Đây là bằng chứng cho thấy hoạt động giao thương, lưu thông tiền tệ và đời sống kinh tế tại khu vực trung tâm chính trị quan trọng này.
Gỗ lim niên đại thế kỷ 15 được tìm thấy ở cầu Bạch tại Lam Kinh.
Theo nghiên cứu lịch sử, cầu Bạch bắc qua sông Ngọc là trục đường chính dẫn vào trung tâm điện miếu Lam Kinh. Trải qua nhiều biến cố lịch sử, đến nay cầu Bạch xưa không còn nữa. Theo kết quả khảo cổ học năm 1996 khai quật dưới lòng sông đã phát hiện vị trí chân móng cầu có nhiều cọc gỗ lim, các nhà khảo cổ cho rằng khả năng trước đây cầu làm hoàn toàn bằng gỗ lim theo kiểu kiến trúc thượng gia hạ kiều (tức trên là nhà dưới là cầu giống chùa cầu Hội An, Quảng Nam, cầu ngói Bình Minh ở Ninh Bình).
Năm 2003, khi tôn tạo, phục hồi sông Ngọc, tại vị trí cách cầu Bạch 200 m về phía Tây đã phát hiện ba cây gỗ lim dài 6,2 m, thân hai mặt có đục lỗ mấu chốt. Qua nghiên cứu thẩm định, số cây gỗ lim này có niên đại tương đồng với cọc gỗ móng cầu Bạch. Đây chính là cây cầu gỗ thứ hai được phát hiện tại Lam Kinh.
Gỗ lim niên đại thế kỷ 15 được tìm thấy ở cầu Bạch tại Lam Kinh.
Theo nghiên cứu lịch sử, cầu Bạch bắc qua sông Ngọc là trục đường chính dẫn vào trung tâm điện miếu Lam Kinh. Trải qua nhiều biến cố lịch sử, đến nay cầu Bạch xưa không còn nữa. Theo kết quả khảo cổ học năm 1996 khai quật dưới lòng sông đã phát hiện vị trí chân móng cầu có nhiều cọc gỗ lim, các nhà khảo cổ cho rằng khả năng trước đây cầu làm hoàn toàn bằng gỗ lim theo kiểu kiến trúc thượng gia hạ kiều (tức trên là nhà dưới là cầu giống chùa cầu Hội An, Quảng Nam, cầu ngói Bình Minh ở Ninh Bình).
Năm 2003, khi tôn tạo, phục hồi sông Ngọc, tại vị trí cách cầu Bạch 200 m về phía Tây đã phát hiện ba cây gỗ lim dài 6,2 m, thân hai mặt có đục lỗ mấu chốt. Qua nghiên cứu thẩm định, số cây gỗ lim này có niên đại tương đồng với cọc gỗ móng cầu Bạch. Đây chính là cây cầu gỗ thứ hai được phát hiện tại Lam Kinh.
Súng lệnh và đạn chì dùng để phát lệnh chiến đấu của nghĩa quân Lam Sơn. Hiện vật được tìm thấy tại làng Hào Lương, xã Xuân Lam cũ, cách Lam Kinh khoảng một km về phía Đông.
Súng lệnh và đạn chì dùng để phát lệnh chiến đấu của nghĩa quân Lam Sơn. Hiện vật được tìm thấy tại làng Hào Lương, xã Xuân Lam cũ, cách Lam Kinh khoảng một km về phía Đông.
Mũ sắt niên đại hơn 500 năm - vật dụng được cho là của quân Minh sót lại, được tìm thấy dưới lòng sông Chu, cách Lam Kinh khoảng 1,5 km. Chiếc mũ được đúc nguyên khối, khá chắc chắn và còn tương đối nguyên vẹn.
Mũ sắt niên đại hơn 500 năm - vật dụng được cho là của quân Minh sót lại, được tìm thấy dưới lòng sông Chu, cách Lam Kinh khoảng 1,5 km. Chiếc mũ được đúc nguyên khối, khá chắc chắn và còn tương đối nguyên vẹn.
Ngoài hệ thống cổ vật trưng bày trong nhà, tại Lam Kinh còn có 5 bảo vật quốc gia là các tấm bia đá thế kỷ 15. Trong ảnh là bảo vật quốc gia bia Chiêu Lăng - văn bia khắc ghi công trạng về Lê Thánh Tông, người được sử sách ghi nhận vị vua anh minh bậc nhất lịch sử phong kiến Việt Nam.
Ngoài hệ thống cổ vật trưng bày trong nhà, tại Lam Kinh còn có 5 bảo vật quốc gia là các tấm bia đá thế kỷ 15. Trong ảnh là bảo vật quốc gia bia Chiêu Lăng - văn bia khắc ghi công trạng về Lê Thánh Tông, người được sử sách ghi nhận vị vua anh minh bậc nhất lịch sử phong kiến Việt Nam.
Phục dựng 4 toà thái miếu ở Lam KinhDi tích Lam Kinh nhìn từ trên cao. Video: Lê Hoàng
Lê Hoàng
Trở lại Thời sựTrở lại Thời sựCopy link thành công×